«منتشرشده در اصل به قلم هانا ریچی (Hannah Ritchie) و پابلو روسادو (Pablo Rosado) در Our World in Data. در اینجا با مجوز Creative Commons بازنشر شده است.» (Originally published by Hannah Ritchie and Pablo Rosado at Our World in Data. Republished here under a Creative Commons license.) متن اصلی با عنوان «Battery costs have declined by 99% in the last three decades, making electrified transport a reality» نخستین‌بار در سال 2024 منتشر شد و در 30 مارچ 2026 به‌روزرسانی و بازنویسی شده است. مجوز: Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY 4.0).

این ترجمهٔ متن اصلی است که شومینه (مترجم هوشمند شومینه) تهیه کرده است. این ترجمه رسمی یا مجاز نیست و Our World in Data یا نویسندگان اصلی به هیچ شکلی از آن حمایت یا تأیید نکرده‌اند. (This is a translation of the original work, produced by Shomineh. It is not an official or authorized translation, nor endorsed in any way by Our World in Data or the original authors.)

در سال 2025 بیش از 20 میلیون خودروی برقی در جهان فروخته شد. بیشتر این خودروها حدود 40 هزار دلار قیمت داشتند، اما اکنون بعضی از آن‌ها تا 10 هزار دلار هم ارزان شده‌اند. [1]

حتی دو دهه پیش، چنین قیمت‌ها و آمار فروشی غیرممکن بود. دلیلش این بود که باتری‌ها بسیار گران بودند.

قیمت سلول‌های باتری لیتیوم‌یونی از سال 1991 تا 2024 (به دلار ثابت 2024 برای هر کیلووات‌ساعت؛ محور عمودی لگاریتمی است). منبع: Our World in Data؛ داده‌ها: Rupert Way (2026) بر پایهٔ Ziegler and Trancik (2021)، BloombergNEF و Avicenne Energy؛ مجوز CC BY (بدون تغییر)

نمودار بالا کاهش قیمت سلول‌های باتری لیتیوم‌یونی را از سال 1991 نشان می‌دهد. توجه کنید که مقیاس نمودار لگاریتمی است.

قیمت بیش از 99 درصد کاهش یافته است. در سال 1991 باتری‌های لیتیوم‌یونی حدود 9,200 دلار برای هر کیلووات‌ساعت قیمت داشتند؛ 33 سال بعد فقط 78 دلار.

این را در چشم‌انداز بگذاریم. سلول‌های باتری یک خودروی برقی استاندارد امروزی، که حدود 220 تا 250 مایل (350 تا 400 کیلومتر) برد می‌دهد، حدود 5,000 دلار هزینه دارند. [2]

تنها یک دهه پیش، همین سلول‌ها بیش از 20,000 دلار هزینه داشتند؛ یعنی به اندازهٔ قیمت کل خودرو برای بسیاری از مردم. و در سال 1991 تقریبا 600,000 دلار. [3]

نکتهٔ امیدوارکننده این است که کاهش قیمت‌ها ادامه دارد: در همین چند سال اخیر یک‌سوم افت کرده‌اند.

توضیح: این داده‌ها به هزینهٔ سلول‌های باتری مربوط‌اند. بستهٔ کامل باتری، شامل سامانهٔ خنک‌کننده، بدنه و سامانه‌های کنترل، کمی گران‌تر است.

چرا قیمت‌ها پایین آمده‌اند؟

باتری‌ها چگونه این‌قدر ارزان شدند؟

در فناوری‌هایی مثل باتری، قیمت با تولید پایین می‌آید. دلیلش این است که از «منحنی یادگیری» (learning curve) پیروی می‌کنند: هرچه تولید تجمعی بیشتر می‌شود، نوآوران و مهندسان بهبودهای تدریجی‌ای در شیمی، ساخت و زنجیرهٔ تأمین پیدا می‌کنند و همین قیمت‌ها را پیوسته پایین می‌آورد. باتری‌ها به‌خاطر یک پیشرفت بزرگ ارزان نشدند، بلکه به‌لطف هزاران پیشرفت کوچک ارزان شدند.

توضیح: همکار من، مکس روزر (Max Roser)، منحنی‌های یادگیری را در مقالهٔ خود دربارهٔ فناوری‌های انرژی تجدیدپذیر با جزئیات بیشتری توضیح داده است.

در نمودار زیر، قیمت باتری‌های لیتیوم‌یونی را در برابر تولید تجمعی جهانی آن‌ها رسم کرده‌ایم. هر دو محور لگاریتمی‌اند.

قیمت باتری‌های لیتیوم‌یونی هر بار که تولید تجمعی جهانی دو برابر شده، حدود 19 درصد کاهش یافته است (قیمت سلول‌های باتری به دلار ثابت 2024 برای هر کیلووات‌ساعت، در برابر تولید تجمعی به گیگاوات‌ساعت؛ هر دو محور لگاریتمی). منبع: Our World in Data؛ داده‌ها: Rupert Way (2026) بر پایهٔ Ziegler and Trancik (2021)، BloombergNEF و Avicenne Energy؛ مجوز CC BY (بدون تغییر محتوا، فقط تغییر اندازه)

در سال 1991 بازار بسیار کوچک بود: در کل جهان فقط 130 کیلووات‌ساعت باتری تولید شده بود؛ فقط به اندازهٔ برق‌رسانی به دو خودروی برقی امروزی. از آن زمان تولید به‌شدت رشد کرده و با تولید بیشتر باتری، قیمت‌ها پایین آمده است (که به‌نوبهٔ خود تقاضا را بیشتر و تولید را باز هم بیشتر کرده است). تا پایان سال 2023، تولید تجمعی جهانی نسبت به سطح 1991 به 27 میلیون برابر رسیده بود.

در اوایل دههٔ 1990 کاهش قیمت بسیار کندتر از آن بود که در بقیهٔ منحنی می‌بینید. چند دلیل داشت. بازار آن زمان بسیار نابالغ بود و به زنجیره‌های تأمین گران و تخصصی وابسته بود. شرکت الکترونیکی سونی (Sony) بیشتر انحصار فناوری اولیه را در دست داشت؛ این موضوع رقابت بازار را کم می‌کرد و کاهش هزینه را نسبت به بهبود مقیاس، ایمنی و عمر باتری در اولویت پایین‌تری قرار می‌داد.

میان سال‌های 1991 و 2023، تولید تجمعی جهانی 27 میلیون برابر شد.

تا اواخر دههٔ 1990 رقبای دیگر، به‌ویژه برندهای کره‌جنوبی مثل سامسونگ (Samsung) و ال‌جی (LG) و سپس تولیدکنندگان چینی، وارد بازار نشدند؛ آن‌ها رقابت شدید قیمتی و تولید خودکار در مقیاس بزرگ را به همراه آوردند.

از سال 1998 به بعد، هر بار که تولید تجمعی جهانی باتری دو برابر شد، قیمت حدود 19 درصد افت کرد. این مشابه نرخ یادگیری پنل‌های خورشیدی است؛ هر بار که تولید جهانی آن‌ها دو برابر شد، قیمت‌ها حدود 20 درصد کاهش یافت.

همهٔ این پیشرفت به‌خاطر نوآوری برای حمل‌ونقل برقی و انرژی تجدیدپذیر نبود. در دههٔ 1990 و اوایل دههٔ 2000 بازار اصلی باتری‌های لیتیوم‌یونی لوازم الکترونیکی مصرفی بود. توسعهٔ باتری‌های کوچک‌تر برای محصولاتی مثل تلفن و لپ‌تاپ اول آمد؛ تنها بعدها این باتری‌ها برای خودرو، اتوبوس و ذخیره‌سازی انرژی در مقیاس بزرگ‌تر عملی شدند.

مقاله مرتبط پیشنهادی برای مطالعه: شهرسازی، رانندگی و آلودگی هوا

اما قیمت تنها مانع نبود. برای ارزان شدن خودروهای برقی به کاهش هزینه‌ها نیاز بود و برای عملی شدنشان به چگالی انرژی بهتر. این چگالی انرژی، یعنی اینکه یک باتری به نسبت حجمش چه مقدار انرژی الکتریکی ذخیره می‌کند، از دههٔ 1990 بیش از سه برابر شده است. [4]

یعنی انرژی بیشتر در فضا و وزن کمتر. اکنون خودروها می‌توانند باتری‌های بزرگ‌تری با ظرفیت کافی برای صدها مایل رانندگی داشته باشند، بی‌آنکه بیش از حد سنگین یا ناکارآمد شوند. باتری‌های سبک‌تر امکان برقی‌شدن کامیون‌ها و حتی هواپیماهای کوچک و کشتی‌ها را هم فراهم می‌کنند، یعنی جاهایی که وزن اهمیت حیاتی دارد. [5]

کاهش چشمگیر هزینهٔ برق خورشیدی، به‌ویژه در دههٔ 2010، آن را از یکی از گران‌ترین منابع برق به ارزان‌ترین تبدیل کرد. چیزی که نه برای گسترش انرژی تجدیدپذیر و نه برای اوج‌گیری حمل‌ونقل برقی وجود نداشت، ذخیره‌سازی ارزان بود.

این ذخیره‌سازی ارزان‌تر اکنون در حال رسیدن است. سه دهه پیش، باتری‌های لیتیوم‌یونی فناوری‌ای حاشیه‌ای برای تلفن‌های همراه و لپ‌تاپ‌های اولیه بودند. امروز ده‌ها میلیون خودرو را به حرکت درمی‌آورند و در خانه‌ها و شبکه‌های برق سراسر جهان برق ذخیره می‌کنند.

خانه‌ای با پنل خورشیدی، باتری خانگی و خودروی برقی (تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی)

باتری نیم‌میلیون‌دلاری هرگز قرار نبود حمل‌ونقل را متحول کند. باتری 5,000 دلاری این کار را می‌کند.

سپاس‌گزاری

نویسندگان از مکس روزر (Max Roser) و ادوار متیو (Edouard Mathieu) برای بازخورد و نظرهای ویراستاری دربارهٔ این مقاله و از مروا بوکریم (Marwa Boukarim) برای کمک در طراحی تصویرسازی‌ها سپاسگزارند.

پانوشت‌ها

1. بعضی از پرفروش‌ترین خودروهای برقی در چین در بازار داخلی به معادل حدود 10,000 دلار فروخته می‌شوند. در بازارهای دیگر گران‌تر خواهند بود. خودروهای برقی استاندارد در کشوری مثل بریتانیا معمولا بین 35,000 تا 45,000 دلار قیمت دارند. خودروهای کوچک‌تر کمی ارزان‌ترند.
2. خودروهای برقی از نظر اندازهٔ باتری متفاوت‌اند؛ از چند ده کیلووات‌ساعت برای خودروهای کوچک شهری تا بیش از 100 کیلووات‌ساعت برای خودروهای دوربرد. خودروی متوسطی که امروز فروخته می‌شود در بازهٔ 50 تا 80 کیلووات‌ساعت است. برای محاسبهٔ هزینه فرض کرده‌ام باتری 63 کیلووات‌ساعتی باشد. 63 کیلووات‌ساعت ضرب در 78 دلار برای هر کیلووات‌ساعت می‌شود 4,914 دلار. اگر بقیهٔ بستهٔ باتری، یعنی سامانه‌های خنک‌کننده، بدنه و قطعات الکترونیکی، را هم حساب کنید، شاید تا 6,000 یا 7,000 دلار برسد. بازدهٔ معمول یک خودروی برقی حدود 3.5 تا 4 مایل به‌ازای هر کیلووات‌ساعت است. این برای باتری 63 کیلووات‌ساعتی بردی حدود 221 تا 252 مایل می‌دهد. بسته به سبک رانندگی، سرعت و هوا، برد واقعی می‌تواند حدود 20 درصد کمتر از برد اعلام‌شده باشد. 9,210 دلار برای هر کیلووات‌ساعت = 580,000 دلار. برای کل بستهٔ باتری احتمالا حدود 6,000 یا 7,000 دلار است.
3. 63 کیلووات‌ساعت ضرب در 9,210 دلار برای هر کیلووات‌ساعت = 580,000 دلار. باز هم اگر بقیهٔ بستهٔ باتری را حساب کنید، شاید تا 800,000 دلار می‌شد.
4. در سال 1991 فقط 200 وات‌ساعت ظرفیت در هر لیتر باتری به دست می‌آمد. امروز بیش از 700 وات‌ساعت به دست می‌آید. Ziegler, M. S., & Trancik, J. E. (2021). Re-examining rates of lithium-ion battery technology improvement and cost decline. Energy & Environmental Science.
5. Davis, S. J., Lewis, N. S., Shaner, M., Aggarwal, S., Arent, D., Azevedo, I. L., … & Caldeira, K. (2018). Net-zero emissions energy systems. Science. Finger, D. F., Braun, C., & Bil, C. (2020). Impact of battery performance on the initial sizing of hybrid-electric general aviation aircraft. Journal of Aerospace Engineering.

شیوهٔ ارجاع به متن اصلی: Hannah Ritchie and Pablo Rosado (2026) – «Battery costs have declined by 99% in the last three decades, making electrified transport a reality», Published online at OurWorldinData.org. Retrieved from: https://ourworldindata.org/battery-price-decline. تصویرسازی‌ها، داده‌ها و مقاله‌های Our World in Data با مجوز Creative Commons BY در دسترس‌اند. داده‌های ارائه‌شده از سوی اشخاص ثالث تابع شرایط مجوز منبع اصلی‌شان هستند.